Không nên kéo dài chương trình 135

Thứ trưởng Đàm Hữu Đắc.

Hôm nay, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội tổ chức hội nghị rút kinh nghiệm 3 năm thực hiện dự án xây dựng mô hình xóa đói giảm nghèo, nhằm chọn lựa, nhân rộng những mô hình tốt trong giai đoạn 2006-2010. VnExpress đã trao đổi với Thứ trưởng Đàm Hữu Đắc xung quanh vấn đề này.

- Ông đánh giá thế nào về hiệu quả của dự án xây dựng mô hình xóa đói giảm nghèo?

- Qua 3 năm triển khai các mô hình (từ 2002), tôi khẳng định là dự án có hiệu quả. Nhà nước chỉ bỏ ra rất ít tiền, chưa đến 10% kinh phí, các doanh nghiệp bỏ ra 90%. Ngoài việc kinh doanh, các doanh nghiệp còn xác định trách nhiệm xã hội, đóng góp vào chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo.

Còn về các mô hình, nhìn chung đều có hiệu quả cao. Trong đó tôi hết sức quan tâm đến mô hình liên kết giữa doanh nghiệp với hộ, xã, phát triển vùng nguyên liệu mía đường, cây bông, cây chè. Thông qua việc hỗ trợ cung cấp giống, phân bón, kỹ thuật, chế biến, bao tiêu sản phẩm, đầu tư cả hạ tầng cơ sở, các tổng công ty đã góp phần làm thay đổi diện mạo của một bộ phận xã nghèo.

Với mô hình xóa đói giảm nghèo ở các xã đặc thù thuộc các vùng sinh thái, tôi quan tâm tới việc nuôi trồng đánh bắt thủy sản ở các bãi ngang ven biển, nơi trình độ canh tác, kiến thức của bà con hạn chế, trong khi tiềm năng thế mạnh có nhiều.

- Mô hình thì rất hay, nhưng Bộ mới kéo được các công ty nhà nước vào cuộc. Doanh nghiệp tư nhân thì sao?

- Trên thực tế rất nhiều doanh nghiệp, kể cả dân doanh, tư nhân đã vào cuộc. Nhưng đây là mô hình thí điểm của Chính phủ nên mới chỉ thực hiện với 5 tổng công ty (Bông, Mía đường 1, Chè, Thuốc lá, Sữa) để rút ra kinh nghiệm chỉ đạo chung.

- Bộ có đề xuất gì để các doanh nghiệp tiếp tục đầu tư vào những vùng khó khăn?

- Chúng tôi sẽ đề xuất 3 vấn đề. Thứ nhất, cần có cơ chế đảm bảo hài hòa lợi ích của doanh nghiệp và người dân. Cho dù biến động giá cả thị trường thì người dân cũng không phá vỡ hợp đồng, doanh nghiệp vẫn có nguyên liệu sản xuất. Thứ hai, cần có cơ chế chính sách để đảm bảo nhu cầu vốn của người dân. Qua triển khai chương trình này, nhận thức người dân nâng lên, kinh nghiệm sản xuất có, bây giờ họ cần có vốn làm ăn. Thứ ba, Nhà nước phải tiếp tục quan tâm đến hạ tầng cơ sở cho vùng thực hiện mô hình liên kết này, không chỉ để doanh nghiệp đầu tư gánh cả. Nếu chúng ta có cơ chế chính sách giải quyết cho được 3 vấn đề trên thì mô hình này sẽ phát triển bền vững.

- Ông nghĩ gì trước thực tế một số xã đã thoát khỏi nghèo, nhưng không muốn ra khỏi danh sách nghèo vì muốn được hưởng ưu đãi của Nhà nước?

- Một số nơi bà con do chưa được tuyên truyền, chưa thấy hết vấn đề nên có phần ỷ lại Nhà nước. Nhưng nếu được tuyên truyền, giải thích tốt thì họ sẵn sàng ra khỏi danh sách xã nghèo, bởi sự hỗ trợ của Nhà nước cho dù cơ bản, nhưng chỉ là một phần. Tháng 10, Chính phủ sẽ tổng kết chương trình 135, Ủy ban dân tộc đã ban hành tiêu chí xác định xã hoàn thành chương trình 135. Hy vọng qua đây các xã sẽ tổng kết và sẵn sàng ra khỏi danh sách xã nghèo nếu đủ điều kiện.

- Ở kỳ họp Quốc hội thứ 6, nhiều đại biểu đề nghị kéo dài chương trình 135 để mong tiếp tục được hỗ trợ. Quan điểm của ông về vấn đề này thế nào?

- Đấy là mong muốn chính đáng của người dân, họ muốn có thêm đầu tư để cải thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu. Mỗi năm Nhà nước hỗ trợ cho mỗi xã thuộc chương trình 135 là 500 triệu đồng, chỉ làm được một đoạn đường, trong khi có bao nhiêu vấn đề cơ sở hạ tầng ở vùng này cần giải quyết.

Nhưng theo tôi, một khi đã xác định hoàn thành cơ bản chương trình 135 thì không nhất thiết cứ kéo dài. 135 là một hợp phần trong chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo. Chương trình quốc gia xóa đói giảm nghèo tới năm 2005 chấm dứt, chuyển sang giai đoạn mới, thì ta cũng nên chấm dứt 135 để bắt đầu một chương trình quy mô hơn, toàn diện hơn, hiệu quả cao hơn, gắn kết các chương trình dự án với nhau, tránh chồng chéo và tiết kiệm cho Nhà nước.

- Chấm dứt 135, vậy sắp tới Bộ tham mưu cho Chính phủ xây dựng chương trình gì?

- Hướng tới là cái gì thì các Bộ đang phối hợp bàn bạc để xây dựng và trình Chính phủ.

Như Trang thực hiện